Norðurljós á Íslandi: Hvernig á að aka og finna þau

Norðurljósin eru ein af stærstu ástæðunum fyrir því að fólk kemur til Íslands. En að sjá þau frá bílnum krefst undirbúnings. Þetta er handbókin sem útskýrir hvar á að aka, hvenær á að fara og hvernig á að lesa veðurspáina rétt.

Hvenær á norðurljósatímabilið sér stað?

Norðurljósin eru sýnileg frá september til apríl þegar næturnar eru nógu dökkar. Bestu mánuðirnir eru október, nóvember, febrúar og mars — þá eru næturnar langar og veðrið oft stöðugra en í desember og janúar.

• September–október: Skammdegið hefst. Næturnar eru 10–12 klukkustundir. Vegurinn er enn greiðfær.
• Nóvember–janúar: Myrkrið er sem mest. Hætta á hárri veðráttu en löngu gluggar opnast.
• Febrúar–mars: Bestu skilyrðin. Dagurinn lengist, veðrið er stöðugra, og norðurljósin eru enn sterk.
• Apríl: Síðasta tækifærið. Eftir miðjan apríl er of bjart á miðnætti.

Hvernig á að lesa norðurljósaspá?

Tvær vefsíður eru nauðsynlegar:

• vedur.is — Veðurstofa Íslands. Gefur upp skýjakort og hljóðnemisvísitölu (geomagnetic activity) á kvarðanum 0–9. Þú þarft að minnsta kosti 3–4 til að sjá norðurljós með berum augum.
• en.vedur.is/weather/forecasts/aurora — Norðurljósaspá á ensku. Sýnir KP-index spá 3 daga fram í tímann.

KP-index yfir 3 og skýjalaust himinn = fara út og aka.

Bestu akstursleiðirnar til að sjá norðurljós

1. Þingvallavegur (Vegur 36) — 45 mín frá Reykjavík

Þingvellir þjóðgarður er einn besti staðurinn nálægt höfuðborginni. Enginn ljósmengun. Vítt útsýni. Þjóðvegur 36 er vel fær allt árið. Aka austur frá Reykjavík á þjóðvegi 1, taka af á þjóðveg 36. Leggðu af í þingvallasvæðinu og slökktu á ljósum bílsins.

2. Selvogsvegur — Suðurnes

Aka suður frá Reykjavík á þjóðvegi 41 og svo 427. Opið landslag, lítil ljósmengun. Góður valkostur ef veðrið er betri í suðri.

3. Snæfellsnesvegur (Vegur 54) — 2 klukkustundir

Snæfellsnes er frábær dagferð. Vegurinn 54 liggur meðfram norðurströnd skagans. Opinn útsýni yfir Faxaflóa og Breiðafjörð. Lítil ljósmengun. Mikilvægt: Athugaðu Vegagerðina áður en þú ferð — hluti af veginum getur verið lokaður í hvassum veðrum.

4. Norðurlandsvegur (Vegur 1) austur af Akureyri

Ef þú ert þegar á Norðurlandi er þetta besti valkosturinn. Aka austur á þjóðvegi 1 frá Akureyri, stoppa við Goðafoss eða við ármótin í Öxnadalsdal. Mjög lítil ljósmengun.

5. Suðurlandsvegur (Vegur 1) austur til Vík

Strandsvæðin milli Selfoss og Vík eru þekkt fyrir norðurljósasýningar. Þú getur farið á þennan veg sem kvöldferð frá Reykjavík (2,5 klukkustundir í hvora átt).

Öryggi við akstur að nótt til að sjá norðurljós

• Stoppaðu á öruggan stað. Aldrei stöðva á veginum. Finndu lóðbíla eða víkur.
• Slökktu á aðalljósum þegar þú ert stöðvaður — þau raska sjón annarra.
• Hafðu hlýjar föt. Þótt bíllinn sé hlýr getur það tekið 20–30 mínútur að bíða eftir norðurljósum úti.
• Fylgstu með veðurfar. Þoka getur komið fljótt á suðurströnd.
• Láttu einhvern vita. Segðu gistihúsi eða vini hvar þú ert að fara.

Myndavélatips við norðurljósamyndatöku í bíl

Ef þú ert með DSLR eða spegillaus myndavél: ISO 800–3200, opnunartími 5–15 sekúndur, blændi f/2.8 eða víðara. Settu myndavélina á þriðja fót og bíddu þolinmæðislega.